Citizen Science Projects - Join our effort!
An empowering endeavour aiming to prepare the next generation of scientists and conservationists, to address the increasing problems that threaten our seas.
For 25 years, the International School of the Sea οf Archipelagos Institute has invited over 22.000 young graduates, students, researchers and professionals from 43 countries to gain applied multidisciplinary marine research and conservation.
Archipelagos - Institute of Marine Conservation
Archipelagos is a field-based Greek NGO with nearly three decades of year-round marine research and conservation. We are committed to defending marine biodiversity from increasing human threats through science and community-driven action.
Ζιφιός (Cuvier’s beaked whale) στα νερά του ΒΑ Αιγαίου. 🐋🌊
Ένα σχετικά άγνωστο και σπάνια παρατηρούμενο είδος θαλάσσιου θηλαστικού που ζει στις ελληνικές θάλασσες και μελετούμε συστηματικά στο Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος εδώ και 26 χρόνια.
Πρόκειται για το μοναδικό μεγάλο θαλάσσιο θηλαστικό της Μεσογείου που δεν πραγματοποιεί μεταναστεύσεις, αλλά παραμένει για σχεδόν ολόκληρη τη ζωή του στην ίδια ευρύτερη θαλάσσια περιοχή, γεγονός που καθιστά την αποτελεσματική προστασία των ενδιαιτημάτων του ακόμη πιο σημαντική.
Οι Zιφιοί συγκαταλέγονται στα λιγότερο μελετημένα είδη κητωδών παγκοσμίως και αποφεύγουν γενικά την αλληλεπίδραση και την άμεση επαφή με τον άνθρωπο. Τους συγκεκριμένους ζιφιούς παρακολουθούμε συστηματικά στην περιοχή από το 2000. Χρειάστηκαν πολλές εκατοντάδες ώρες έρευνας και διακριτικής παρουσίας στη θάλασσα, ώστε τα ζώα να εξοικειωθούν με την παρουσία μας και να μην την αντιλαμβάνονται ως απειλή. Κάθε προσέγγιση πραγματοποιείται με απόλυτο σεβασμό στη φυσική τους συμπεριφορά και με αυστηρά επιστημονικά πρωτόκολλα, ώστε να αποφεύγεται οποιαδήποτε όχληση.
Ζουν σε ολιγομελείς ομάδες, σε περιοχές με απότομο υποθαλάσσιο ανάγλυφο, όπου τα πολύ βαθιά νερά βρίσκονται σε μικρή απόσταση από την ακτή, συνήθως κατά μήκος θαλάσσιων τάφρων. Η έλλειψη γνώσεων για αυτά τα χαρισματικά θηλαστικά οφείλεται και στο γεγονός ότι οι ζιφιοί, στην αναζήτηση της τροφής τους, πραγματοποιούν από τις βαθύτερες και μεγαλύτερης διάρκειας καταδύσεις που έχουν καταγραφεί στα θηλαστικά - με μέγιστο καταγεγραμμένο βάθος σχεδόν 3.000 μέτρων και καταδύσεις διάρκειας έως 3 ώρες και 42 λεπτά.
Κύρια απειλή για τους ζιφιούς είναι η υποβρύχια ηχορύπανση που προκαλείται από εκρήξεις, σεισμικές έρευνες και τη χρήση ισχυρών στρατιωτικών σόναρ συγκεκριμένων συχνοτήτων.
Παρά την ολοένα και εντονότερη καταστροφή που προκαλεί ο άνθρωπος τις τελευταίες δεκαετίες στα θαλάσσια και χερσαία οικοσυστήματα, το γεγονός ότι αυτά τα μεγάλα θηλαστικά συνεχίζουν να ζουν στις θάλασσές μας μάς δίνει μεγάλη ελπίδα, αλλά μας θυμίζει και τη μεγάλη ευθύνη που έχουμε όλοι για να μπορέσουν να επιβιώσουν. Η προστασία τους είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων από τα οποία εξαρτάται και η δική μας επιβίωση.
----------------
Goose-beaked whale (Ziphius cavirostris) in the waters of the northeastern Aegean. 🐋🌊
A relatively little-known and rarely observed marine mammal that inhabits the Greek seas and has been systematically studied by the Archipelagos Institute of Marine Conservation for the past 26 years.
It is the only large marine mammal in the Mediterranean that does not undertake seasonal migrations, but instead remains within the same broader marine area for almost its entire life, making the effective protection of its habitats all the more important.
Goose-beaked whales are among the least studied cetacean species worldwide and generally avoid interaction and close contact with humans. We have been systematically monitoring these particular whales in this region since 2000. It took many hundreds of hours of research and a discreet presence at sea before the animals became accustomed to us and no longer perceived our presence as a threat. Every approach is carried out with the utmost respect for their natural behaviour and under strict scientific protocols to avoid causing any disturbance.
They live in small pods in areas with steep underwater topography, where very deep waters occur close to the coastline, typically along submarine trenches. Our limited knowledge of these remarkable marine mammals is also due to the fact that, in search of food, Goose-beaked whales perform the deepest and longest dives ever recorded for any mammal - reaching recorded depths of almost 3,000 metres and dive durations of up to 3 hours and 42 minutes.
The greatest threat to Goose-beaked whales is underwater noise pollution caused by explosions, seismic surveys, and the use of powerful military sonars operating at specific frequencies.
Despite the ever-increasing destruction of marine and terrestrial ecosystems caused by human activities over recent decades, the fact that these magnificent marine mammals continue to inhabit our seas gives us hope. At the same time, it reminds us of the great responsibility we all share to ensure their survival. Their future is inseparably linked to the protection of the marine ecosystems on which they depend - and upon which our own survival ultimately depends. ... See MoreSee Less
13 CommentsComment on Facebook
🌊 Διήμερο Συνέδριο του International School of the Sea του Ινστιτούτου Αρχιπέλαγος
“Σε μια εποχή όπου τα προβλήματα που έχουμε δημιουργήσει στη φύση διογκώνονται με ραγδαίους ρυθμούς, οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι θάλασσες και τα οικοσυστήματα του πλανήτη είναι κοινές και η αντιμετώπισή τους δεν μπορεί παρά να είναι συλλογική. Η πραγματική έρευνα πεδίου δίνει στη νέα γενιά επιστημόνων τη δυνατότητα να γνωρίσει αυτές τις προκλήσεις από κοντά, αλλά και να αναπτύξει τις γνώσεις, τις δεξιότητες και τη συνεργασία που απαιτούνται για την αντιμετώπισή τους. Αυτός είναι ο στόχος του International School of the Sea: να εμπνέει και να προετοιμάζει επιστήμονες που δεν περιορίζονται στην καταγραφή των προβλημάτων, αλλά συμβάλλουν ενεργά στην ανάπτυξη και εφαρμογή λύσεων με ουσιαστικό και μετρήσιμο αντίκτυπο για την προστασία της βιοποικιλότητας.”
><(((º> ><(((º> ><(((º> <°)))><
Το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος πραγματοποίησε στο συνεδριακό του κέντρο στη Σάμο διήμερο εσωτερικό συνέδριο του International School of the Sea, στο οποίο οι ερευνητές και οι φοιτητές του παρουσίασαν και συζήτησαν τα αποτελέσματα της έρευνάς τους σε ένα ευρύ φάσμα επιστημονικών αντικειμένων.
Εδώ και περισσότερα από 25 χρόνια, το International School of the Sea προσφέρει σε φοιτητές και νέους επιστήμονες από όλο τον κόσμο τη δυνατότητα να συμμετέχουν στην εφαρμοσμένη έρευνα πεδίου, στο πλαίσιο προπτυχιακών, μεταπτυχιακών και διδακτορικών σπουδών. Μέχρι σήμερα, περισσότεροι από 27.000 φοιτητές, ερευνητές και επαγγελματίες από 43 χώρες και δεκάδες διαφορετικά επιστημονικά πεδία έχουν συμβάλει ενεργά στην καινοτόμο εφαρμοσμένη έρευνα και στις δράσεις προστασίας της βιοποικιλότητας που υλοποιεί το Ινστιτούτο Αρχιπέλαγος.
Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου:
🌊 Οι ερευνητές Θαλάσσιων Θηλαστικών παρουσίασαν έρευνες σχετικά με τη φωτοταυτοποίηση δελφινιών, φυσητήρων και ζιφιών, την εκτίμηση της αφθονίας, τη συμπεριφορά και την υγεία τους, τη βιοακουστική έρευνα κητωδών και της μεσογειακής φώκιας, την παρακολούθηση των πεδίων διατροφής των θαλάσσιων χελωνών, την ποσοτικοποίηση των επιπτώσεων της πλαστικής ρύπανσης στα θαλάσσια οικοσυστήματα, καθώς και προβλέψεις για τη μελλοντική κατανομή των ειδών σε ένα περιβάλλον που μεταβάλλεται λόγω της κλιματικής αλλαγής. Πολλές από τις μελέτες αυτές βασίζονται στη μακροχρόνια έρευνα του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος στην Τάφρο της Βόρειας Ικαρίας – μία από τις σημαντικότερες περιοχές της Μεσογείου για τα θαλάσσια θηλαστικά – καθώς και στις συστηματικές έρευνες που πραγματοποιούνται στο βόρειο και το νότιο Αιγαίο.
🌿 Οι ερευνητές Χερσαίας Νησιωτικής Βιοποικιλότητας παρουσίασαν εργασίες σχετικά με τη μακροχρόνια παρακολούθηση της μεταναστευτικής συμπεριφοράς των πτηνών, της βιοποικιλότητας ερπετών, μικρών θηλαστικών και επικονιαστών σε μικρά και μεγάλα νησιά και νησίδες του Αιγαίου, καθώς και στοχευμένες έρευνες για την παρακολούθηση των πληθυσμών του χρυσού τσακαλιού και του μεσογειακού χαμαιλέοντα.
🐟 Οι ερευνητές του Παρατηρητηρίου Παράκτιας Βιοποικιλότητας, με συνεχή ερευνητική παρουσία σε πολλές περιοχές του Αιγαίου, 12 μήνες τον χρόνο, παρουσίασαν μελέτες σχετικά με την παρουσία και κατανομή του λαγοκέφαλου και του λεοντόψαρου, καθώς και την πρόσφατη πρώτη καταγραφή νέων ξενικών ειδών στο Αιγαίο. Η έγκαιρη ανίχνευση και συστηματική παρακολούθηση των ξενικών ειδών αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ερευνητικές προτεραιότητες του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος. Παρουσιάστηκαν επίσης έρευνες για τη μελέτη των πληθυσμών ολοθουρίων και χταποδιών, καθώς και για την ανάπτυξη συστημάτων αυτόματης αναγνώρισης ψαριών με εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.
🗺️ Οι ερευνητές Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών (GIS) και Τηλεπισκόπησης παρουσίασαν πώς η χωρική ανάλυση, η χαρτογράφηση, τα προγνωστικά μοντέλα, η παρακολούθηση αλιευτικών δραστηριοτήτων και η συνδυαστική επεξεργασία δορυφορικών δεδομένων με δεδομένα πεδίου υποστηρίζουν την έρευνα και συμβάλλουν στην κατανόηση των περιβαλλοντικών μεταβολών.
🔬 Οι ερευνητές του Εργαστηρίου Πεδίου παρουσίασαν τα πιο πρόσφατα αποτελέσματα αναλύσεων μικροπλαστικών σε θαλάσσια οικοσυστήματα και υδροβιότοπους, καθώς και αναλύσεων ποιότητας νερού, αξιοποιώντας δείγματα που συλλέγονται από πολλές περιοχές του Αιγαίου. Οι αναλύσεις αυτές συμβάλλουν στον εντοπισμό πηγών ρύπανσης και μόλυνσης, στην αξιολόγηση των επιπτώσεών τους στη βιοποικιλότητα και στην εκτίμηση των πιθανών κινδύνων για τη δημόσια υγεία.
Παρουσιάστηκαν επίσης έρευνες για τη βιώσιμη αλιεία, τις επιπτώσεις των δασικών πυρκαγιών, τις θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές και το πρόβλημα των λεγόμενων paper parks (προστατευόμενων περιοχών που υπάρχουν μόνο στα χαρτιά), καθώς και πολλά ακόμη θέματα, αναδεικνύοντας το εύρος και τον διεπιστημονικό χαρακτήρα της έρευνας που πραγματοποιείται στο Ινστιτούτο Αρχιπέλαγος.
<°)))>< Ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους τους ερευνητές και τους φοιτητές μας για την αφοσίωση, τη συνεργασία και την αδιάκοπη προσπάθειά τους. Η ουσιαστική προστασία των θαλασσών και της βιοποικιλότητας εξαρτάται από τη νέα γενιά επιστημόνων, που είναι έτοιμη να μετατρέψει τη γνώση σε πράξη. Εσείς αποτελείτε ήδη μέρος αυτής της αλλαγής.
───∿─── <°)))>< ───∿───
🌊 Two-Day Conference of the Archipelagos Institute's International School of the Sea
"At a time when the problems we have created in nature are escalating at an unprecedented pace, the challenges facing the world's seas and ecosystems are shared, and addressing them must also be a collective effort. Real field research gives the next generation of scientists the opportunity to experience these challenges first-hand, while developing the knowledge, skills and collaborative mindset needed to tackle them. This is the mission of the International School of the Sea: to inspire and prepare scientists who do not simply document environmental problems, but actively contribute to the development and implementation of solutions with a tangible and measurable impact on biodiversity conservation."
<(((º> ><(((º> ><(((º> <°)))><
The Archipelagos Institute of Marine Conservation hosted a two-day internal conference at its conference centre on the island of Samos, where researchers and students of the International School of the Sea presented and discussed the results of their research across a broad range of scientific disciplines.
For more than 25 years, the International School of the Sea has provided students and young scientists from around the world with the opportunity to participate in applied field research as part of undergraduate, master's and doctoral studies. To date, more than 27,000 students, researchers and professionals from 43 countries, representing dozens of scientific disciplines, have actively contributed to the innovative applied research and biodiversity conservation initiatives carried out by the Archipelagos Institute.
During the conference:
🌊 Marine Mammal researchers presented studies on the photo-identification of dolphins, sperm whales and Cuvier's beaked whales, population abundance estimates, animal behaviour and health, bioacoustic research on cetaceans and Mediterranean monk seals, monitoring of sea turtle foraging grounds, quantifying the impacts of plastic pollution on marine ecosystems, and predictions of future species distribution in an environment increasingly shaped by climate change. Many of these studies are based on the Institute's long-term research in the North Ikaria Trench—one of the Mediterranean's most important areas for marine mammals—as well as on systematic research carried out throughout the northern and southern Aegean Sea.
🌿 Researchers in Terrestrial Biodiversity presented long-term studies on the migratory behaviour of birds, the biodiversity of reptiles, small mammals and pollinators across both large and small Aegean islands and islets, together with targeted research monitoring populations of the golden jackal and the Mediterranean chameleon.
🐟 Researchers from the Marine Ecology Research Team, maintaining a continuous research presence across many regions of the Aegean throughout the year, presented studies on the occurrence and distribution of silver-cheeked pufferfish (Lagocephalus sceleratus) and lionfish, as well as the recent first records of new alien marine species in the Aegean. The early detection and systematic monitoring of alien species represents one of the highest research priorities of the Archipelagos Institute of Marine Conservation. Additional presentations focused on population studies of sea cucumbers and octopuses, together with the development of AI-based automatic fish identification systems.
🗺️ Researchers in Geographic Information Systems (GIS) and Remote Sensing demonstrated how spatial analysis, habitat mapping, predictive modelling, monitoring of fishing activities, and the integration of satellite data with field observations support research and improve our understanding of environmental change.
🔬Researchers from the Marine Systems Monitoring Laboratory presented the latest results from analyses of microplastics in marine ecosystems and wetlands, together with water quality analyses based on samples collected from numerous locations across the Aegean Sea. These analyses contribute to identifying sources of pollution and contamination, assessing their impacts on biodiversity, and evaluating potential risks to public health.
Additional presentations covered sustainable fisheries, the impacts of wildfires, marine protected areas, and the problem of so-called paper parks (protected areas that exist only on paper), alongside many other topics, highlighting the breadth and interdisciplinary nature of the research carried out by the Archipelagos Institute.
<°)))>< A heartfelt thank you to all our researchers and students for their dedication, teamwork and passion for science. The future of marine conservation depends on well-trained scientists who are ready to turn knowledge into action - and you are already part of that future. ... See MoreSee Less
4 CommentsComment on Facebook
Καταστροφική Αλιεία στο Αιγαίο: Τροφοδοτώντας μια περιβαλλοντική, κοινωνική και διατροφική κρίση
Σε μια χώρα που εδώ και δεκαετίες απαξιώνει την αλιεία, εφαρμόζοντας μια διαχρονικά αναποτελεσματική και καταστροφική αλιευτική διαχείριση, οι ελληνικές θάλασσες φτωχαίνουν με ανησυχητικούς ρυθμούς.
Σε μια χώρα όπου επαγγελματίες και ερασιτέχνες αλιείς συνεχίζουν κάθε άνοιξη να αλιεύουν εντατικά αναπαραγόμενα κοπάδια ψαριών, καθώς εξακολουθούν να απουσιάζουν ακόμη και τα πιο στοιχειώδη μέτρα προστασίας κατά την αναπαραγωγική περίοδο – μέτρα που οι ίδιοι οι επαγγελματίες αλιείς διεκδικούν εδώ και δεκαετίες.
Παραγωγικά και ευάλωτα θαλάσσια οικοσυστήματα καταστρέφονται, οι επαγγελματίες ψαράδες δυσκολεύονται πλέον να ζήσουν από τη θάλασσα, ενώ ολοένα και περισσότερα θαλάσσια είδη αδυνατούν να βρουν επαρκή τροφή.
Η παράνομη και καταστροφική αλιεία με συρόμενα αλιευτικά εργαλεία αποτελεί μία από τις βασικές αιτίες αυτής της κατάρρευσης. Καταστρέφει τον θαλάσσιο πυθμένα, υποβαθμίζει πολύτιμα ενδιαιτήματα, απειλεί τη βιοποικιλότητα, διαταράσσει την εύθραυστη ισορροπία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και υπονομεύει το μέλλον των παράκτιων αλιευτικών κοινοτήτων.
Με συνεντεύξεις από επαγγελματίες ψαράδες και επιστήμονες του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος, το ντοκιμαντέρ μικρού μήκους αναδεικνύει μια κρίση που δεν αφορά μόνο τους αλιείς και τη θαλάσσια ζωή. Αφορά όλους μας, καθώς η υποβάθμιση των θαλασσών μας εξελίσσεται πλέον και σε μια σοβαρή διατροφική κρίση.
Μια παραγωγή του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος σε συνεργασία με το Environmental Justice Foundation και την Iason Photography.
><(((º> ><(((º> ><(((º> <°)))><
Destructive Fishing in the Aegean: Fueling an Environmental, Social and Food Security Crisis
Featuring interviews with professional fishers and scientists from the Archipelagos Institute, this short documentary highlights a crisis that extends far beyond fisheries. It affects marine life, coastal livelihoods and, increasingly, all of us, as the degradation of our seas develops into a growing food security crisis.
For decades, Greece has systematically undermined its fisheries sector through ineffective and destructive fisheries management. Today, the consequences have reached a critical point. Marine environments are becoming increasingly depleted, while productive and vulnerable marine ecosystems continue to be destroyed.
In a country where both professional and recreational fishers continue to intensively target spawning fish aggregations every spring, even the most basic measures to protect fish during their breeding season remain absent - despite the fact that professional fishers themselves have been calling for such measures for decades.
Traditional fishing communities are struggling to survive, while an increasing number of marine species can no longer find sufficient food.
Among the main drivers of this decline is the illegal and destructive use of bottom-towed fishing gear. These practices damage the seafloor, devastate marine biodiversity, disrupt the delicate balance of marine ecosystems and undermine the future of coastal fishing communities.
><(((º> ><(((º> ><(((º> <°)))><
A production by the Archipelagos Institute of Marine Conservation in collaboration with the Environmental Justice Foundation and Iason Photography. ... See MoreSee Less
5 CommentsComment on Facebook
Συνέντευξη στην ΕΡΤ: Μέδουσες, καρχαρίες και πάνω από 1.000 ξενικά είδη: Η νέα εικόνα των ελληνικών θαλασσών
Οι αυξημένες εμφανίσεις μεδουσών σε αρκετές περιοχές της χώρας, οι καταγραφές καρχαριών κοντά σε ακτές αλλά και η συνεχής άφιξη νέων ειδών στη Μεσόγειο έχουν επαναφέρει τη συζήτηση για τις αλλαγές που συντελούνται στις ελληνικές θάλασσες.
Ωστόσο, σύμφωνα με τη διευθύντρια Έρευνας του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος», Αναστασία Μήλιου, πίσω από τις εικόνες που συχνά προκαλούν ανησυχία κρύβεται μια πιο σύνθετη πραγματικότητα, η οποία σχετίζεται με την κατάσταση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και τη διαχείριση των φυσικών πόρων.
Μιλώντας στην εκπομπή της ΕΡΤ «Σαββατοκύριακο από τις 5», η κ. Μήλιου εμφανίστηκε καθησυχαστική τόσο για τις μέδουσες όσο και για τους καρχαρίες, υπογραμμίζοντας ότι η μεγαλύτερη απειλή για τις ελληνικές θάλασσες παραμένει η υπεραλίευση.
«Οι μέδουσες δεν ήρθαν να μείνουν»
Οι εικόνες με αυξημένες συγκεντρώσεις μεδουσών σε περιοχές όπως η Εύβοια έχουν προκαλέσει ανησυχία σε λουόμενους και επαγγελματίες του τουρισμού. Η Αναστασία Μήλιου εξήγησε ότι πρόκειται για ένα φαινόμενο που συνδέεται κυρίως με τα θαλάσσια ρεύματα και τις καιρικές συνθήκες.
«Οι μέδουσες είναι είδη που συνήθως συναντάμε στο ανοιχτό πέλαγος. Δεν θέλουν να βρίσκονται στην ακτή. Αν παρασυρθούν από ρεύματα ή κυματισμό, τότε μπορεί να τις δούμε προσωρινά κοντά στις παραλίες», ανέφερε.
Όπως σημείωσε, οι χάρτες καταγραφής που δημοσιεύονται συχνά στο διαδίκτυο αποτυπώνουν μια στιγμιαία εικόνα και δεν σημαίνουν ότι μια περιοχή θα παραμείνει γεμάτη μέδουσες όλο το καλοκαίρι.
«Αυτοί οι χάρτες μπορεί να είναι έτσι σήμερα και να μην είναι αύριο. Πολλές φορές προκαλούν περισσότερο πανικό παρά ενημέρωση», είπε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, τόνισε ότι η μείωση των φυσικών θηρευτών των μεδουσών, λόγω της υπεραλίευσης, συμβάλλει στην εμφάνιση εξάρσεων των πληθυσμών τους.
Οι καρχαρίες ήταν πάντα εδώ
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν και οι πρόσφατες καταγραφές καρχαριών σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας, εικόνες που κάνουν συχνά τον γύρο των κοινωνικών δικτύων.
Η διευθύντρια Έρευνας του «Αρχιπελάγους» ξεκαθάρισε ότι οι καρχαρίες δεν αποτελούν νέο φαινόμενο στις ελληνικές θάλασσες.
«Καρχαρίες είχαμε πάντα. Αυτό που δεν είχαμε πάντα ήταν τα κοινωνικά δίκτυα, ώστε κάθε εμφάνιση να γίνεται αμέσως γνωστή», ανέφερε.
Σύμφωνα με την ίδια, περισσότερα από 45 είδη καρχαριών έχουν καταγραφεί διαχρονικά στη χώρα, ενώ αρκετοί πληθυσμοί έχουν μειωθεί σημαντικά εξαιτίας της αλιευτικής πίεσης.
Η παρουσία τους κοντά στις ακτές την άνοιξη θεωρείται φυσιολογική, καθώς συνδέεται με την αναπαραγωγή ή την αναζήτηση τροφής.
«Ο καρχαρίας αντιλαμβάνεται τον παραμικρό κραδασμό στη θάλασσα. Μόλις αντιληφθεί ανθρώπινη παρουσία απομακρύνεται. Τα ζώα αυτά γνωρίζουν ότι ο άνθρωπος είναι το πιο επικίνδυνο είδος στον πλανήτη», σημείωσε.
Όπως πρόσθεσε, δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένες επιθέσεις καρχαρία σε άνθρωπο στην Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή.
Πάνω από 1.000 νέα είδη στις ελληνικές θάλασσες
Οι αλλαγές όμως δεν περιορίζονται στις μέδουσες ή στους καρχαρίες.
Σύμφωνα με την κ.Μήλιου, περισσότερα από 1.000 ξενικά είδη έχουν ήδη καταγραφεί στις ελληνικές θάλασσες, ενώ νέες καταγραφές πραγματοποιούνται συνεχώς μέσω ενός δικτύου επιστημονικών φορέων και πολιτών που συμβάλλουν στην παρακολούθηση της θαλάσσιας βιοποικιλότητας.
«Οι θάλασσές μας αλλάζουν. Συχνά οι πολίτες μάς στέλνουν φωτογραφίες από ασυνήθιστα είδη και έτσι μπορούμε να εντοπίσουμε έγκαιρα νέες αφίξεις», ανέφερε.
Ορισμένα από τα νέα είδη, όπως ο γερμανός, έχουν ήδη ενταχθεί στην αλιευτική δραστηριότητα, ενώ άλλα, όπως ο λαγοκέφαλος, θεωρούνται προβληματικά και απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή.
«Έχουμε αδειάσει τις θάλασσές μας από ψάρια»
Η κ. Μήλιου απέδωσε μεγάλο μέρος των αλλαγών που παρατηρούνται στην υπεραλίευση και στην απουσία αποτελεσματικών μέτρων διαχείρισης.
«Έχουμε αδειάσει τις θάλασσές μας από ψάρια. Ψαρεύουμε ακόμη και την εποχή που αναπαράγονται και μετά αναρωτιόμαστε γιατί δεν υπάρχουν ψάρια», ανέφερε.
Όπως εξήγησε, η αποδυνάμωση των φυσικών πληθυσμών αφήνει χώρο για την ταχύτερη εξάπλωση ξενικών ειδών και διαταράσσει την ισορροπία του οικοσυστήματος.
«Το μήνυμα που πρέπει να συνειδητοποιήσουμε είναι ότι έχουμε απόλυτη ανάγκη διαχείρισης της θάλασσας. Δεν αφήνουμε το οικοσύστημα να βρει την ισορροπία του και κάθε χρόνο εξαντλούμε περισσότερο τους φυσικούς του πόρους», τόνισε.
Καταλήγοντας, η διευθύντρια Έρευνας του Ινστιτούτου «Αρχιπέλαγος» προειδοποίησε ότι η προστασία των θαλασσών δεν αφορά μόνο το περιβάλλον αλλά και το μέλλον της αλιείας, των παράκτιων κοινωνιών και της ίδιας της οικονομίας.
«Παραλάβαμε έναν πλούσιο τόπο και οφείλουμε να μην παραδώσουμε στις επόμενες γενιές μια θάλασσα χωρίς ζωή», κατέληξε. ... See MoreSee Less
3 CommentsComment on Facebook
Η αλήθεια πίσω από τις θεάσεις καρχαριών
Άρθρο του Α. Πηγαδά στο Το Ποντίκι, βασισμένο σε συνέντευξη του Θοδωρή Τσιμπίδη από το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος».
Τις τελευταίες εβδομάδες οι εμφανίσεις καρχαριών κοντά σε ελληνικές ακτές έχουν προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον, αλλά και ανησυχία. Βίντεο που καταγράφονται από λουόμενους ή ψαράδες διαδίδονται γρήγορα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δημιουργώντας την εντύπωση ότι οι καρχαρίες εμφανίζονται συχνότερα ή πλησιάζουν περισσότερο τις ακτές απ’ ό,τι στο παρελθόν.
Ωστόσο οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η αυξημένη προβολή τέτοιων περιστατικών δεν σημαίνει απαραίτητα και αύξηση της παρουσίας τους ή του πληθυσμού τους. Αντίθετα συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τη δυνατότητα άμεσης καταγραφής και δημοσίευσης κάθε σχετικής εικόνας ή βίντεο.
Η παρουσία καρχαριών στις ελληνικές θάλασσες δεν αποτελεί νέο φαινόμενο. Αντιθέτως, η Μεσόγειος φιλοξενεί δεκάδες είδη, τα περισσότερα από τα οποία ζουν μακριά από τις ακτές και σε μεγάλα βάθη. Οι καρχαρίες αποτελούν κορυφαίους θηρευτές και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της ισορροπίας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Παράλληλα αρκετά είδη αντιμετωπίζουν σοβαρές πιέσεις εξαιτίας της ανθρώπινης δραστηριότητας, με αποτέλεσμα οι πληθυσμοί τους να έχουν μειωθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες τόσο στη Μεσόγειο όσο και παγκοσμίως.
Οι επιστήμονες εξηγούν ότι η εμφάνιση καρχαριών σε παράκτιες περιοχές, ιδιαίτερα κατά την ανοιξιάτικη περίοδο, είναι σε μεγάλο βαθμό φυσιολογική, καθώς αποτελεί διάστημα αναπαραγωγής για πολλά είδη ψαριών, τα οποία συγκεντρώνονται σε πιο ρηχά νερά.
Φυσιολογική η παρουσία τους
Σύμφωνα με τον Θοδωρή Τσιμπίδη, πρόεδρο του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος», η συζήτηση γύρω από τους καρχαρίες συνοδεύεται συχνά από υπερβολές που βασίζονται στην έλλειψη ενημέρωσης.
Όπως αναφέρει, «το γεγονός ότι σήμερα καταγράφονται περισσότερα περιστατικά δεν σημαίνει ότι υπάρχουν περισσότεροι καρχαρίες κοντά στις ακτές. Απεναντίας, η ευρεία χρήση κινητών τηλεφώνων επιτρέπει την καταγραφή γεγονότων που στο παρελθόν θα περνούσαν απαρατήρητα. Ένα βίντεο που δημοσιεύεται στο διαδίκτυο μπορεί να αναπαραχθεί χιλιάδες φορές μέσα σε λίγες ώρες, ενισχύοντας την αίσθηση ότι πρόκειται για ένα νέο ή ασυνήθιστα συχνό φαινόμενο».
Ο Θ. Τσιμπίδης εξηγεί ακόμη ότι η παρουσία καρχαριών κοντά στις ακτές κατά την άνοιξη συνδέεται άμεσα με τους φυσικούς κύκλους αναπαραγωγής. Όπως συμβαίνει με πολλά άλλα θαλάσσια είδη, έτσι και οι καρχαρίες προσεγγίζουν συγκεκριμένες περιοχές προκειμένου να αναπαραχθούν ή να ακολουθήσουν τα μικρότερα ψάρια που αποτελούν τη λεία τους. Για τον λόγο αυτό, η εμφάνισή τους σε ρηχότερα νερά δεν θα πρέπει να θεωρείται ανησυχητική ή αφύσικη.
Αντίθετα αποτελεί ένδειξη ότι εξακολουθούν να λειτουργούν βασικές οικολογικές διεργασίες μέσα στο θαλάσσιο περιβάλλον. Ο πρόεδρος του ινστιτούτου επισημαίνει ότι ορισμένες ανθρώπινες δραστηριότητες μπορούν να επηρεάσουν την παρουσία μεγάλων ψαριών σε παράκτιες περιοχές. Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στο ψάρεμα με καλάμι και στη χρήση δολωμάτων, εμπλουτισμένων με χημικές ουσίες που προσελκύουν τα ψάρια.
«Αυτά απελευθερώνουν έντονες οσμές στο νερό και μπορούν να γίνουν αντιληπτές από μεγάλες αποστάσεις. Έτσι, ενώ στόχος είναι η προσέλκυση μικρότερων ψαριών, δεν αποκλείεται να προσελκύσουν και μεγαλύτερους θηρευτές» συμπληρώνει. Επιπλέον, τονίζει ότι «η πρακτική της εκτεταμένης χρήσης της λεγόμενης “μαλάγρας” (της χρήσης τροφής προσέλκυσης ψαριών) κοντά σε παραλίες με λουόμενους δεν είναι ορθή, καθώς αυξάνει την πιθανότητα προσέγγισης μεγαλύτερων ψαριών».
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει επίσης στις πιέσεις που δέχονται οι καρχαρίες από την αλιευτική δραστηριότητα. Σύμφωνα με τον ίδιο, πολλοί καρχαρίες πιάνονται ως αλίευμα σε παραγάδια και άλλα αλιευτικά εργαλεία, είτε τυχαία είτε στοχευμένα. Όπως υποστηρίζει:
«Δεν πρόκειται πάντοτε για τυχαίες συλλήψεις, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις η αλιεία επικεντρώνεται σε αυτά τα είδη. Αρκετοί καρχαρίες – ακόμα και πολλά προστατευόμενα είδη – διοχετεύονται στην αγορά και πωλούνται ως γαλέοι, γεγονός που δυσκολεύει την παρακολούθηση της πραγματικής έκτασης του προβλήματος. Οι πληθυσμοί πολλών ειδών έχουν μειωθεί δραματικά σε παγκόσμιο επίπεδο και η προστασία τους αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της ισορροπίας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων».
Το πραγματικό πρόβλημα είναι η υπεραλίευση
Την ίδια ώρα ο Θ. Τσιμπίδης χαρακτηρίζει την υπεραλίευση ως μία από τις σημαντικότερες απειλές για το θαλάσσιο περιβάλλον της χώρας.
«Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τον αριθμό των ψαριών που αλιεύονται, αλλά κυρίως το γεγονός ότι η αλιεία πραγματοποιείται συχνά σε κρίσιμες περιόδους αναπαραγωγής. Όταν τα ψάρια και οι καρχαρίες συλλαμβάνονται την περίοδο που αναπαράγονται ή αλιεύονται έγκυα θηλυκά, οι συνέπειες για τους πληθυσμούς τους είναι ιδιαίτερα σοβαρές. Παρά τη μείωση του αριθμού των επαγγελματιών αλιέων τα τελευταία χρόνια, τα ιχθυαποθέματα δεν έχουν ανακάμψει, γεγονός που αποδίδεται στην εντατικοποίηση της αλιευτικής δραστηριότητας και στην ανεπαρκή προστασία των περιόδων αναπαραγωγής. Απαιτείται σαφέστερο θεσμικό πλαίσιο και αυστηρότερη εφαρμογή των μέτρων προστασίας, ώστε να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των θαλάσσιων πληθυσμών στο μέλλον» σημειώνει.
Τέλος, ο Θ. Τσιμπίδης υπενθυμίζει ότι η περίοδος της πανδημίας έδειξε πως τα θαλάσσια οικοσυστήματα έχουν τη δυνατότητα να ανακάμπτουν όταν μειώνεται η ανθρώπινη πίεση. Η περιορισμένη αλιευτική δραστηριότητα και η μικρότερη παρουσία σκαφών επέτρεψαν σε πολλές περιοχές τα ιχθυαποθέματα να παρουσιάσουν σημάδια ανάκαμψης. Ωστόσο, με την επιστροφή στην κανονικότητα, οι πιέσεις επανήλθαν γρήγορα.
«Η προστασία των καρχαριών και γενικότερα των θαλάσσιων οικοσυστημάτων δεν είναι μόνο ζήτημα διατήρησης της βιοποικιλότητας, αλλά και προϋπόθεση για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της αλιείας και των θαλάσσιων πόρων από τους οποίους εξαρτώνται πολλές τοπικές κοινωνίες» καταλήγει.
Διαβάστε το άρθρο
www.topontiki.gr/2026/06/28/i-alithia-piso-apo-tis-theasis-karcharion ... See MoreSee Less
10 CommentsComment on Facebook
Σταχτοδέλφινο ανάμεσα στην Ικαρία και τη Χίο
Τα Σταχτοδέλφινα (Grampus griseus) είναι από τα λιγότερο μελετημένα και πιο άγνωστα είδη δελφινιών που ζουν στις θάλασσές μας. Αποτελούν το μεγαλύτερο σε μέγεθος είδος δελφινιού που ζει στις ελληνικές θάλασσες και το μοναδικό που παρουσιάζει μεταναστευτική συμπεριφορά.
Ταξιδεύουν συνεχώς σε μικρές ομάδες 3–20 ατόμων, διανύοντας μεγάλες αποστάσεις στο ανοιχτό πέλαγος, συνήθως πάνω από βαθιά θαλάσσια φαράγγια και τάφρους.
Διακρίνονται για τις εξαιρετικές καταδυτικές τους ικανότητες, καθώς μπορούν να φτάσουν σε βάθη έως και 300 μέτρα και να παραμένουν κάτω από την επιφάνεια για περισσότερα από 30 λεπτά.
Στο Ινστιτούτο Αρχιπέλαγος καταγράψαμε για πρώτη φορά τη μετανάστευση των Σταχτοδέλφινων στο βορειοανατολικό Αιγαίο το φθινόπωρο του 2000. Από τότε, συνεχίζουμε συστηματικά την έρευνά μας, με στόχο να συμβάλουμε στην κάλυψη των σημαντικών κενών γνώσης που εξακολουθούν να υπάρχουν για τα θαλάσσια θηλαστικά του Αιγαίου, για τα οποία εξακολουθούμε να γνωρίζουμε τόσο λίγα.
Αν ταξιδεύετε στις ελληνικές θάλασσες και παρατηρήσετε σπάνια θαλάσσια είδη (όπως δελφίνια, φυσητήρες, φάλαινες, φώκιες, θαλάσσιες χελώνες ή άλλα ενδιαφέροντα θαλάσσια είδη), στείλτε μας φωτογραφίες, βίντεο ή τις παρατηρήσεις σας στο observations@archipelago.gr. Κάθε καταγραφή μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην έρευνα και την προστασία των ελληνικών θαλασσών. ... See MoreSee Less
5 CommentsComment on Facebook