Δράσεις

Το Αρχιπέλαγος συμμετέχει στην ανάπτυξη μέτρων για τη διαχείριση και διατήρηση της αλιείας, με κύριο στόχο τη διεξαγωγή επιστημονικής έρευνας η οποία θα παρέχει το υπόβαθρο και το μέσο με το οποίο θα αναπτυχθεί η βιώσιμη αλιεία. Το Αρχιπέλαγος συνεργάζεται στενά με τους τοπικούς αλιευτικούς συλλόγους και τις τοπικές αρχές σε διάφορες περιοχές των ελληνικών θαλασσών, για τη συλλογή δεδομένων που σχετίζονται με αλιευτικές πρακτικές και πρακτικές ΠΛΑ αλιείας. Το Αρχιπέλαγος χρησιμοποιεί 2 κύριες στρατηγικές για την εφαρμογή βιώσιμων αλιευτικών πρακτικών στο Αιγαίο:

• Καταγραφή της τοπικής γνώσης: ο Αρχιπέλαγος αναγνωρίζει την τεράστια γνώση που οι τοπικές κοινωνίες έχουν αποκτήσει από γενιά σε γενιά. Η εμπειρία και οι ανησυχίες τους είναι πολύτιμες και θεμελιώδους σημασίας για το έργο και τις δράσεις της ερευνητικής ομάδας του Αρχιπελάγους.
• Προώθηση της αειφόρου διαχείρισης: Εργαζόμαστε στενά με τις τοπικές αλιευτικές κοινότητες και αρχές, παρέχοντάς τους πληροφορίες και γνώσεις από εξειδικευμένους επιστήμονες, με στόχο να παρέχουμε τα απαιτούμενα νομικά και επιστημονικά εργαλεία για το μέλλον της βιώσιμης αλιείας και την καταπολέμηση των Παράνομων, Λαθραίων και Άναρχων αλιευτικών πρακτικών.

Η Μεσόγειος είναι μία δυναμική ζώνη βιοποικιλότητας. Παρά το γεγονός ότι αποτελεί μόνο το 0,82% της επιφάνειας της θάλασσας παγκοσμίως, έχει υπολογιστεί ότι φιλοξενεί το 4-18% των θαλάσσιων ειδών στον κόσμο, από τους οποίους περισσότεροι από το ένα τέταρτο θεωρούνται ενδημικοί. Επίσης, χαρακτηρίζεται από μεγάλο αριθμό μικρών νησιών και στενών καναλιών και φιλοξενεί μεγάλο αριθμό προστατευόμενων ειδών. Επιπλέον, ο παράκτιος τουρισμός και η αλιεία έχουν ρόλο ζωτικής σημασίας στις τοπικές και εθνικές οικονομίες. Επομένως, η προστασία της Μεσογείου από ένα καταστροφικό θαλάσσιο ατύχημα, έχει όχι μόνο οικολογικό αλλά και κοινωνικο-οικονομικό ενδιαφέρον.

Το Ινστιτούτο Αρχιπέλαγος επικεντρώνεται στο συνδυασμό μιας πολυεπίπεδης επιστημονικής έρευναςμε ένα επαρκές έργο για την διατήρηση των οικοσυστημάτων, στο οποίο οι τοπικές κοινωνίες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Αυτή η δουλειά δημιουργεί μια στρατηγική η οποία επιτρέπει και ενδυναμώνει τις δράσεις του Ινστιτούτου σε τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο να υπερασπιστεί την πλούσια βιοποικιλότητα της ανατολικής Μεσογείου η οποία απειλείται. Χερσαία προστασία: νησιωτική πανίδα, δίνοντας έμφαση σε απειλούμενα είδη όπως, χαμαιλέοντες, τσακάλια, νυχτερίδες και πτηνά, νησιωτική χλωρίδα, δίνοντας έμφαση σε σπάνια δάση και στα οικοσυστήματα εσωτερικών υδάτων. Η συνεχόμενη εξέλιξη της Τράπεζας Σπόρων Αιγαίου (διαφύλαξη των των καλλιεργήσιμων φυτών που τείνουν να εξαφανιστούν με ταχύ ρυθμό), η ρύπανση και η αξιολόγηση των ανθρωπογενών επεμβάσεων καθώς και η διαχείριση των ενδιαιτημάτων που χρειάζονται προστασία. Δάση και χλωρίδα Νησιωτική πανίδα Οικοσυστήματα εσωτερικών υδάτων.

Κιβωτός σπόρων Αιγαίου

Η συνεχιζόμενη και συστηματική εξαφάνιση των τοπικών ποικιλιών φυτών, θα οδηγήσει σύντομα στο σημείο να θεωρείται πολυτέλεια το δίλημμα κατά πόσο θέλουμε να καταναλώνουμε μεταλλαγμένα ή όχι. Όταν εξαφανιστούν οι τοπικές ποικιλίες καλλιεργήσιμων φυτών, μαζί τους θα εξαφανιστούν ανεπιστρεπτί και οι επιλογές μας, καθώς θα είμαστε διατροφικά εξαρτημένοι. Δεδομένου ότι υπάρχει ανετοιμότητα, όσον αφορά το πρόβλημα το οποίο απροκάλυπτα εντείνεται, πρέπει η κοινωνία να αφυπνιστεί και να λάβει τα μέτρα της απέναντι σε μία κατάσταση επικίνδυνα οργανωμένη και δρομολογημένη, για τον έλεγχο των διατροφικών πηγών του κόσμου. Αυτή η πιθανή εξέλιξη πρέπει να σταματήσει, πριν είναι πολύ αργά. Για να συμβεί αυτό, πρέπει να αναγνωρίσουμε τη σημασία διατήρησης των τοπικών, παραδοσιακών, ενδημικών, μη-τροποποιημένων αγροτικών ποικιλιών.

Ένας από τους κύριους στόχους του Αρχιπελάγους, ως περιβαλλοντική ΜΚΟ, ήταν η δημιουργία του πρώτου ανεξάρτητου, μη κυβερνητικού και μη κερδοσκοπικού, εργαστηρίου στην Ελλάδα. Ενός εργαστηρίου που θα είναι σε θέση να εκτιμήσει και να εντοπίσει πιθανές πηγές ρύπανσης και μόλυνσης, οι οποίες θέτουν σε κίνδυνο την υγεία των θαλάσσιων και χερσαίων οικοσυστημάτων καθώς και τη δημόσια υγεία των κατοίκων της ελληνικής ακτογραμμής. Για την εκπλήρωση αυτού του σκοπού δημιουργήθηκε το Εργαστήριο Αναλύσεων του Αρχιπελάγους, το οποίο εξοπλίζεται σταδιακά είτε με τη βοήθεια δωρεών είτε με αυτοχρηματοδότηση (δείτε Εξοπλισμό). Μέσω του εργαστηρίου το Αρχιπέλαγος προσφέρει αφιλοκερδώς στις τοπικές κοινωνίες του Αιγαίου τη δυνατότητα για αναλύσεις της ποιότητας του πόσιμου και θαλασσινού νερού, καθώς και της ποιότητας του εδάφους. Επίσης πραγματοποιούνται αναλύσεις για την ανίχνευση υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων, σε καρπούς, προϊόντα (π.χ. λάδι, κρασί) και δείγματα χώματος, καθώς και αναλύσεις για την ανίχνευση πιθανής μικροβιακής μόλυνσης γεωργικών προϊόντων. Αναλύσεις επίσης υλοποιούνται για τον εντοπισμό και απομόνωση βιοδραστικών ουσιών σε θαλάσσια ασπόνδυλα και φύκη, τα οποία θα μπορούσαν να έχουν φαρμακευτική ή βιοτεχνολογική χρήση. Ο πιστοποιημένος εξοπλισμός και οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται στο εργαστήριο του Αρχιπελάγους είναι αποτέλεσμα πολυετούς συνεργασίας που διατηρεί το Ινστιτούτο με τη σχολή Θαλάσσιων Επιστημών του Πανεπιστημίου του Cardiff, το τμήμα Βιολογίας του Πανεπιστημίου του Essex και το εργαστήριο Ανόργανης και Αναλυτικής Χημείας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, ώστε να παράγονται με αξιόπιστες επιστημονικές μεθόδους, τεκμηριωμένα αποτελέσματα. Περαιτέρω εξειδικευμένες αναλύσεις ρύπανσης που δεν είναι ακόμα εφικτό να πραγματοποιηθούν στο εργαστήριο του Αρχιπελάγους, αποστέλλονται στα παραπάνω πανεπιστημιακά εργαστήρια καθώς και σε τρίτους φορείς με τους οποίους συνεργάζεται το Αρχιπέλαγος (δείτε Συνεργαζόμενοι Φορείς). Το Εργαστήριο Αναλύσεων του Αρχιπελάγους λειτουργεί στην ερευνητική βάση της Σάμου, ενώ εργαστηριακή μονάδα λειτουργεί και στην ερευνητική βάση της Ικαρίας. Επίσης υπό κατασκευή βρίσκεται το πλωτό εργαστήριο στο ερευνητικό σκάφος Πηνελόπη. Το πλωτό εργαστήριο αποτελεί μια φιλόδοξη προσπάθεια του Αρχιπελάγους που θα δίνει την δυνατότητα να υλοποιούνται άμεσα αναλύσεις, ακόμα και σε δυσπρόσιτες περιοχές των ελληνικών θαλασσών.